โดย: Kids Team

�

�

�

เคล็ดวิธีชวนลูกเล่นอย่างสร้างสรรค์

�

�

ใต้โต๊ะ ในกล่องใบใหญ่ กลางสนามหญ้า ริมบ่อทราย ในห้องครัว บนเตียงนอน ใต้ผ้าห่ม…ทุกๆ แห่งไม่ว่าจะแคบ กว้าง มืด สว่าง โล่ง คือพื้นที่อิสระที่เด็กๆ ได้เล่น ได้จินตนาการ คิดสร้างสรรค์ ก่อเกิดการเรียนรู้ที่หลากหลายควบคู่ไปกับความสนุก สุขใจ และนำไปสู่การพัฒนาตนเองอย่างไม่มีที่สิ้นสุดค่ะ…Growing up�มีเรื่อง�‘เล่น’�ที่นำไปสู่สาระสำคัญของการพัฒนาเด็กวัยอนุบาลมาฝากค่ะ

�

การเล่น�คือ กระบวนการสำคัญซึ่งนำไปสู่การกระตุ้นและส่งเสริมพัฒนาการ 4 ด้าน ทั้งการได้เคลี่อนไหว ปลดปล่อยพลังในแต่ละส่วนของร่างกาย การเท่าทันความรู้สึกจิตใจ-อารมณ์ของตนเองและรับรู้ได้ถึงความรู้สึกของผู้อื่น อีกทั้ง พัฒนาการด้านสังคม ที่พร้อมต่อการปรับตัวเพื่ออยู่ร่วมกับเพื่อน และในแต่ละครั้งของการเล่นเป็นการกระตุ้นต่อมความอยากรู้ให้นักสังเกตตัวน้อยได้พลิกแพลง ค้นคว้า ทดลอง เลียนแบบ ทำซ้ำ ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาทางด้านสติปัญญานั่นเองค่ะ

�

เพื่อให้การเล่นส่งผลต่อพัฒนาการทั้ง 4 ด้านอย่างมีประสิทธิภาพ คุณพ่อคุณแม่ควรเป็นผู้ที่มีส่วนร่วมในการวางแผน จัดเตรียมอุปกรณ์ กระตุ้นการเรียนรู้ และดูแลเรื่องความปลอดภัยในทุกเรื่องเล่นของลูกค่ะ

�

�

�

ชวนอนุบาล 1 เล่น…เสริมความแข็งแรงให้ร่างกาย

น้องเล็กวัย 3-4 ปี มีสมาธิจดจ่ออยู่กับการเล่นได้นานประมาณ 9-12 นาที ชอบเล่นท้าทายประลองกำลัง กล้ามเนื้อมัดเล็ก-ใหญ่ได้พัฒนาความแข็งแรงขึ้นส่งผลให้หนูๆ วัยนี้สามารถกระโดดขาเดียวด้วยขาที่ถนัดได้ 4-6 ครั้ง และใช้มือน้อยๆ หยิบจับของชิ้นเล็กได้ เช่น กระดาษ กระดุม ลูกปัด ผูกเชือก ใช้มือที่ถนัดบังคับกรรไกรตัดกระดาษเป็นชิ้นส่วนได้

ชวนกันออกกำลังให้กล้ามเนื้อทุกส่วนได้เคลื่อนไหว เช่น ซ่อนแอบ วิ่งไล่จับ เล่นกีฬา สร้างสรรค์ผลงานศิลปะ ซึ่งเป็นกิจกรรมการเล่นที่เด็กๆ วัยนี้เขาโปรดปรานค่ะ

�

Let’s Play

* เล่นเพลินกับการสร้างสรรค์งานศิลปะเสริมพลังกล้ามเนื้อมัดเล็ก ด้วยกิจกรรมออกแบบปกอัลบั้มรูปเก่าที่เก็บสะสมรูปของ

�� หนูในวัยเด็กให้กลายเป็นของใหม่กิ๊กจากอุปกรณ์ที่หาได้ภายในบ้าน เช่น รูปภาพจากนิตยสาร ภาพการ์ตูน…ให้หนูๆ ได้ใช้

�� กรรไกรตัด ฉีก ทากาว เพื่อสร้างสรรค์ผลงานไม่ซ้ำใคร

�

Tip for Smart:�ชี้ชวนให้หนูๆ ตัด-ฉีก รูปทรงที่แตกต่างกันเล็กบ้างใหญ่บ้าง หรือตัดฉีกตามแบบที่ชอบซึ่งมีความซับซ้อนขึ้น เสริมการทำงานประสานกันระหว่างสายตา-มือและความคิดให้ไปด้วยกันค่ะ

�

* ยืดเส้นยืดสายบริหารกล้ามเนื้อมัดใหญ่กันทั้งครอบครัว เช่น ด้วยพละกำลังของหนูอนุบาล1 ที่สามารถโยนรับลูกบอลได้ไม่

�� เกิน�3 เมตร ชวนกันโยนบอลรับส่งไปมา โยกตัว เคลื่อนไหวทั้งตัวเพี่อกะระยะเข้าหาและถอยออก ส่งเสริมการทรงตัว ฝึก

�� การควบคุมการทำงานของอวัยวะทั้งร่างกาย

�

Tip for Smart:�เพิ่มกติกาเพื่อออกกำลังสมองไปพร้อมกัน เช่น ชักชวนสมาชิกในบ้านมาโยนรับส่งบอลเป็นฟันปลา หรือส่งบอลต่างขนาดกันทั้งเล็กและใหญ่ เจ้าหนูต้องใช้ทักษะสายตาไปพร้อมๆ กับการกะทิศทางของลูกบอลในแต่ละครั้งแต่พลังอันล้นเหลือ…งานนี้เจ้าหนูจึงสนุกไม่รู้เบื่อค่ะ

�

�

�

ชวนน้องอนุบาล 2 เล่น …สร้างสังคมคนตัวเล็กให้เข้มแข็ง

สำหรับวัย 4 -5 ปี ยังเป็นวัยที่มีรูปแบบการเล่นไม่ซับซ้อนมากนักค่ะ ชอบคุยจ้อกับเพื่อนสนิทวัยเดียวกัน ยังชอบเล่นคนเดียวและแบบกลุ่ม แต่เมื่อจับกลุ่มกันเล่นบางครั้งอาจมีทะเลาะกันบ้างตามประสาวัยอนุบาลเขาล่ะค่ะ ไม่นานก็ดีกัน เพราะหนูวัยอนุบาล2 ยังต้องการให้เพื่อนและคนรอบข้างเข้าใจตัวเขา (Self Center) มากกว่าการทำความเข้าใจคนอื่นๆ ค่ะ

�

การเล่นที่ส่งเสริมให้เขามีทักษะด้านสังคม คือ การได้มีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้างขณะเล่นได้อย่างเหมาะสม เช่น ไม่เล่นรุนแรง มีความอดทน เอื้อเฟื้อ แบ่งปัน คุณพ่อคุณแม่จึงควรตระเตรียมและวางแผนการเล่นที่ให้เด็กๆ ได้สื่อสาร บอกความต้องการ มีภาวะการเป็นผู้นำและผู้ตามในรูปแบบต่างๆ ค่ะ

�

Let’s Play

* เล่นสมมติ การเล่นสุดโปรดของวัยนี้ค่ะ� เปิดโอกาสให้เพื่อนๆ� หรือพี่น้อง� มารวมกลุ่มกันที่บ้านแล้วเตรียมอุปกรณ์สร้าง

�� ร้านค้าจำลองจากลังกระดาษขนาดใหญ่ มีเครื่องคิดเลข พร้อมทั้งสิ่งของเครื่องเล่นต่างๆ เป็นสินค้าให้หนูๆ ได้แสดงบทบาท

�� พ่อค้าแม่ขายและผู้ซื้อกันค่ะ เป็นตลาดนัดเล็กๆ ในบ้านค่ะ

�

Tip for Smart:�สลับกันเล่นทั้งเป็นผู้ซื้อและผู้ขาย ได้สื่อสารความต้องการของตนเอง ผลัดเปลี่ยนกันเข้าใจบทบาทและหน้าที่ของตนเอง นอกจากได้คิดคำนวณจากราคาซื้อขายแล้ว เจ้าหนูยังได้ฝึกฝนอดทนรอคอยซื้อสิ่งของที่ตนเองต้องการอีกด้วยค่ะ

�

* นอกจากสังคมเพื่อนแล้วเจ้าหนูยังต้องการความรักความเอาใจใส่จากสังคมเล็กๆ ในบ้านทั้งจากคุณพ่อคุณแม่และผู้ใหญ่

�� รอบข้าง ด้วยการออดอ้อน ซักถาม ต้องการการยอมรับ โอกาสนี้ชี้ชวนให้ลูกสาว/ลูกชายได้เล่นตามบทบาทของตนเองร่วม

�� กันในสังคมที่บ้าน เช่น ชวนลูกสาวเล่นช่วยแต่งตัว ทำผม เลือกเสื้อผ้าในตู้ใบใหญ่ในโอกาสที่คุณแม่จะไปงานปาร์ตี้ที่บ้าน

�� เพื่อน ให้ลูกได้มีส่วนร่วม สร้างความภูมิใจ พร้อมทั้งได้พูดคุยสื่อสารกันระหว่างแม่ๆ ลูกๆ ค่ะ

�

Tip for Smart:�การชื่นชมกับสิ่งที่หนูทำเป็นการสื่อให้หนูๆ รู้ว่าตนเองได้รับการยอมรับจากพ่อแม่ ซึ่งจะหลอมรวมเป็นความเชื่อมั่นในตนเองต่อไปค่ะ และในระหว่างพูดคุยสื่อสารกัน ช่วงเวลานี้ล่ะค่ะ เจ้าหนูกำลังซึมซับต้นแบบ คือ คุณพ่อคุณแม่จากคำพูดแสดงความรู้สึกต่างๆ อย่างใกล้ชิดค่ะ เช่น ขอบใจจ้ะ ขอโทษนะจ๊ะลูก เป็นต้น

�

�

ชวน อนุบาล 3…เล่นเพื่อพัฒนาด้านอารมณ์-จิตใจ

หนูๆ อนุบาล 3 วัย 5-6 ปี ยังคงแสดงออกถึงอารมณ์หลากประเภททั้ง โกรธ อิจฉา อารมณ์ขัน เห็นใจ และอารมณ์ที่โดดเด่นของวัยนี้คือ อยากรู้อยากเห็น สนใจที่จะเรียนรู้สิ่งแวดล้อมรอบตัว สังเกตได้จากการพูดจาที่มักถามว่า�“ทำไม…” “เพราะอะไร...”�เป็นต้น

�

การเล่นของพี่วัย อนุบาล 3 จึงควรให้ความสำคัญกับการตั้งและตอบคำถามเพื่อสนับสนุนให้เขารู้จักการใช้เหตุผล เชื่อมโยงที่มาที่ไป สร้างความมั่นคงทางอารมณ์ เพื่อเป็นพื้นฐานการเรียนรู้ต่อยอดสู่ชั้น ป.1 ที่ต้องทำความเข้าใจและสร้างความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมใหม่ๆ ในชั้นเรียนค่ะ

�

Let’s Play

* การเล่นแบบสร้างจินตนาการจะโดดเด่นมากในวัยนี้ ผสมผสานจินตนาการกับบทบาทสมมติไปกับหุ่นละครจากกล่องนมสิ่ง

�� ประดิษฐ์ที่ช่วยกันทำและเล่นด้วยกัน ด้วยใบหน้าหลากอารมณ์ของหุ่น เช่น หุ่นละครยิ้มดีใจ โกรธ เสียใจ สงสัย

�

ชวนสมาชิกในบ้านสวมบทบาทตามหุ่นละคร พูดคุยถึงเหตุการณ์ที่ทำให้มีอารมณ์ความรู้สึกดังเช่นบทบาทที่ได้รับ เช่น�“หนูดีใจค่ะ ที่คุณแม่ซื้อของเล่นมาให้หนูค่ะ”�เพื่อให้เข้าใจอารมณ์ความรู้สึกที่มาที่ไปของตัวละครแต่ละตัวที่สอดคล้องไปกับประสบการณ์ที่หนูๆ สั่งสมไว้ เป็นแบบจำลองการเท่าทันอารมณ์ของตนเองและอารมณ์ของผู้อื่นค่ะ

�

Tip for Smart:�ซักถามพูดคุยต่อยอดด้วยคำถามปลายเปิด เช่น ทำไม อย่างไร ให้หนูๆ ได้อธิบายความรู้สึกนึกคิดในบรรยากาศที่รับฟังความคิดเห็นซึ่งกันและกันค่ะ ด้วยความสามารถตามวัยผนวกกับประสบการณ์ทางภาษา การได้พูดคุยเชื่อมโยงเรื่องราวไม่ใช่เรื่องยากของเจ้าตัวเล็กค่ะ

�

ทุกเรื่องเล่น คือ สาระที่จะนำไปสู่การพัฒนา และการพัฒนาจะงอกงามได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น หากคุณพ่อคุณแม่สังเกตเพื่อทำความเข้าใจถึงธรรมชาติเรื่องเล่นที่เด็กแต่ละคนต้องการโดยเฉพาะ เพื่อเป็นผู้สนับสนุนลูกอย่างสม่ำเสมอค่ะ

�

�

�

จาก: