โดย: อัจฉรา

เรียบเรียงจากบทสัมภาษณ์ พญ.อดิศร์สุดา เฟื่องฟู กุมารแพทย์และผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการ สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี

การเล่นเป็นเรื่องสำคัญสำหรับลูกวัยซน เพราะนอกจากจะสร้างความสนุกสนานแล้ว การเล่นยังช่วยกระตุ้นพัฒนาการทางด้านต่างๆ ได้ดีอีกด้วย ฉะนั้นคุณพ่อคุณแม่ควรให้ความสนใจในเรื่องการเล่นของลูกเป็นพิเศษค่ะ

วัยซนกับการเล่น

ในขณะที่ผู้ใหญ่อย่างเราๆ ต้องทำงาน เด็กๆ วัยซนก็ต้องทำงานเช่นกัน และการเล่นถือเป็นงานหลักของเด็กเลยละค่ะ แน่นอนว่าเด็กๆ ต้องชอบเล่น เพราะการเล่นทำให้เกิดความสนุกสนาน เพลิดเพลิน ได้สร้างสรรค์ ปลดปล่อยอารมณ์และระบายความวิตกกังวล

การเล่นเป็นเรื่องสำคัญสำหรับลูกที่คุณพ่อคุณแม่ควรตระหนักค่ะ เพราะมีประโยชน์มหาศาลในด้านการส่งเสริมพัฒนาการของลูก โดยหลักๆ มีดังนี้ค่ะ

• พัฒนาการด้านร่างกาย ลูกวัย 1-3 ขวบ เป็นวัยที่มีการเคลื่อนไหวได้ดีขึ้น เริ่มเดินและวิ่งคล่อง ฉะนั้นการเล่นจะเป็นการช่วยกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลูก โดยเฉพาะการทำงานประสานกันของกล้ามเนื้อให้มีความซับซ้อนและดียิ่งขึ้น รวมทั้งช่วยกระตุ้นประสาทสัมผัสทั้งห้าของลูกด้วย

• พัฒนาการด้านสติปัญญา ลูกวัยนี้มีการเจริญเติบโตของสมองสูงมาก โดยเฉพาะในช่วง 3 ขวบ ฉะนั้นการเล่นจะเป็นการกระตุ้นสมองของลูก ทำให้เกิดการเรียนรู้และจดจำสิ่งต่างๆ นอกจากนี้ยังทำให้ลูกได้ฝึกคิดและฝึกทักษะการแก้ปัญหา พูดง่ายๆ ว่าการเล่นทำให้ลูกฉลาดนั่นเอง

• พัฒนาการด้านภาษา ลูกวัยนี้เริ่มสื่อสารด้วยการพูด โดยในช่วง 1 ขวบ อาจจะพูดได้เป็นคำๆ 2-3 ขวบ เริ่มสื่อสารด้วยภาษาได้มากขึ้น ซึ่งการเล่นจะช่วยให้ลูกได้เรียนรู้การใช้ภาษาในการสื่อสาร ไม่ว่าจะเป็นการใช้คำพูดหรือการแสดงท่าทางที่สื่อความคิดและอารมณ์

เล่นอะไรดี

การเล่นของเด็กมีมากมายหลายอย่าง คุณพ่อคุณแม่อาจสงสัยใช่ไหมคะ ว่าลูกวัยนี้ควรเล่นอะไรดี คุณหมอแนะนำว่าการเล่นที่ดีควรเป็นการเล่นที่ส่งเสริมพัฒนาการรอบด้าน และต้องเป็นการเล่นที่เหมาะสมตามวัยด้วยค่ะ เพราะจะทำให้ลูกเกิดความสุนกสนาน มีความสุขกับการเล่น และได้รับประโยชน์สูงสุดในการส่งเสริมพัฒนาการด้านต่างๆ

วัย 1-2 ขวบ

ลูกวัยนี้มีพัฒนาการเด่นในด้านกล้ามเนื้อมัดใหญ่ ได้แก่ กล้ามเนื้อแขนและขา โดยลูก 1 ขวบ จะเริ่มยืนและเดินเองได้ และเริ่มวิ่งได้เมื่ออายุได้ขวบครึ่ง เมื่อเข้าสู่ 2 ขวบก็เริ่มวิ่งคล่องขึ้น ไม่ค่อยล้ม ในขณะเดียวกันกล้ามเนื้อมัดเล็ก ได้แก่ กล้ามเนื้อมือ ก็จะเริ่มทำงานประสานกันได้ดี ส่วนเรื่องภาษา ลูก 1 ขวบจะเริ่มพูดได้เป็นคำๆ พอเข้าสู่ 2 ขวบจะพูดคำต่อกันได้มากขึ้น

การเล่นของลูกวัยนี้ควรเป็นการเล่นที่ง่ายๆ และมีผู้ใหญ่เข้าไปเล่นด้วย เนื่องจากว่าลูกวัยนี้ยังไม่สามารถคิดวิธีเล่นได้ด้วยตัวเอง และยังไม่สนใจที่จะเล่นกับเพื่อน ฉะนั้นคุณพ่อคุณแม่ควรจะเป็นคนชวนลูกเล่น และตัวอย่างการเล่นกับลูกวัยนี้ เช่น

- เล่นหยอดหยิบ คุณพ่อคุณแม่อาจชวนลูกหยิบรูปทรงเลขาคณิตมาหยอดใส่ช่อง จะทำให้ลูกมีพัฒนาการเรื่องการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็ก พร้อมกับเรียนรู้เรื่องรูปทรง เมื่อลูกเริ่มเรียนรู้มากขึ้นก็อาจจะให้หยอดตามสี ลูกก็จะได้คิดตามและเรียนรู้คำศัพท์เพิ่มขึ้น

-เล่นซ่อนหา โดยการเอาผ้ามาคลุมของที่วางใกล้ๆ แล้วถามว่า “เอ๊ะ...หายไปไหนเอ่ย” ลูกก็จะเรียนรู้ว่าจะหาของอย่างไร โดยการเปิดผ้าออก ซึ่งจะเป็นการส่งเสริมพัฒนาการด้านสติปัญญา ฝึกทักษะการแก้ปัญหา

วัย 2-3 ขวบ

พัฒนาการของลูกวัยนี้ที่เด่นชัดคือเรื่องของภาษา ลูกจะเริ่มสื่อสารโดยใช้ภาษาได้ดีขึ้น นอกจากนี้ยังมีเรื่องของกล้ามเนื้อมัดเล็กที่ทำงานประสานกันได้ดีขึ้น สำหรับกล้ามเนื้อมัดใหญ่ก็ควรเน้นให้มีกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมการทำงานได้ดียิ่งขึ้น เช่น ให้ลูกขี่จักรยานสามล้อในสนาม กระโดดกระต่ายขาเดียว เป็นต้น

ลูกวัยนี้มีการเรียนรู้มากขึ้น และเริ่มเล่นแบบมีจินตนาการด้วยค่ะ การเล่นที่เหมาะสำหรับลูกวัยนี้ เช่น

-เล่นปลอมตัว อาจชวนลูกเล่นปลอมตัวเป็นสัตว์ต่างๆ เช่น “เอ้า เรามาปลอมตัวเป็นเป็ดกันเถอะ” ให้ลูกทำท่าทางตาม และถามลูกว่า “เอ...แล้วเป็ดมันร้องอย่างไรนะ ก้าบๆ ใช่มั้ย” ก็ทำเสียงเป็ดร้องกัน เป็นต้น การเล่นแบบนี้จะเป็นการเล่นแบบบูรณาการ คือส่งเสริมพัฒนาการหลายด้าน ทั้งสติปัญญา ทำให้ลูกเกิดการจดจำ และยังเชื่อมโยงพัฒนาการด้านภาษาด้วย

-เล่นระบายสี อาจจะมีรูปภาพมาให้ลูกระบายสี ซึ่งยังไม่เน้นการระบายสีในกรอบมากนัก หรือให้ลูกเพนต์สี โดยการใช้มือไปแปะที่สี แล้วเอามาปะลงบนกระดาษหรือผ้า เด็กวัยนี้จะชอบค่ะ เพราะนอกจากจะสนุกแล้ว เขาจะได้คิดสร้างสรรค์ให้เป็นรูปต่างๆ ด้วยตัวเอง

สำหรับลูกวัยซนแล้ว การเล่นคือสิ่งจำเป็นต่อการเจริญเติบโต คุณพ่อคุณแม่ควรให้ความสำคัญและเล่นกับลูก เพื่อสร้างความสนุกสนานและพัฒนาการที่ดีของลูกนะคะ

...........................................................................

*** การเล่นเสริมสร้างพัฒนาการของลูกด้านอื่นๆ อย่างไรบ้าง จะเล่นอะไรกับลูกวัย 1-2 และ 2-3 ขวบดี เลือกของเล่นให้ลูกอย่างไร อ่านต่อได้ในนิตยสารรักลูกฉบับเดือน มีนาคม 2553 ค่ะ

จาก: